Het Huis Springorum

Het volgen van de naam Springorum

Deze site vertelt het verhaal van de naam Springorum: waar hij in de bronnen verschijnt, hoe hij werd doorgegeven en hoe hij uiteindelijk in Nederland terechtkwam. Tot nu toe leidt het spoor terug naar het 15e-eeuwse Bochum (Duitsland), waar de achternaam voor het eerst zichtbaar wordt in de archieven, om vervolgens via de generaties verder te reizen — over grenzen heen en uiteindelijk de Nederlandse samenleving in.

Ik begon in eerste instantie met het volgen van de mannelijke lijn, omdat daar de achternaam wordt doorgegeven. Mijn motivatie is te begrijpen waar de naam Springorum precies vandaan komt en hoe hij uiteindelijk hier in Nederland terechtkwam. Daarom vormt de mannelijke lijn de kern van dit onderzoek. Ik vond ook één uitzondering, waar de naam via de vrouwelijke lijn werd voortgezet.

Het spoor leidt vrij vlot naar Amsterdam, waar Willem en Barend Springorum met enige regelmaat in de bronnen opduiken. Opvallend genoeg ontbreken hun geboortegegevens, maar bij Barend wordt wél expliciet vermeld dat hij uit Duitsland afkomstig is. Hun komst naar Amsterdam markeert een keerpunt, maar het was niet de allereerste verschijning van de naam in Nederland.

Er worden al eerder meldingen gemaakt van Springorums in Amsterdamse archieven, waaronder Elisabeth Katharina Springorum en Diederich Springorum. Hoewel zij in verschillende contexten verschijnen, wijst het bewijs terug naar dezelfde eerdere voorouder. Dat suggereert dat meerdere takken van de familie onafhankelijk van elkaar Nederland bereikten, maar een gemeenschappelijke oorsprong deelden.

In Duitsland voert het spoor mij, na enkele omwegen, terug naar Reinhard Springorum, geboren in 1593 — de vroegste voorouder die ik inmiddels met zekerheid kan vaststellen. Dat er een verband moest zijn, vermoedde ik al: de naam is zeldzaam en Heinrichenburg ligt tenslotte niet ver van Dortmund. Een DNA-test bevestigde dat vermoeden: er móést een connectie bestaan. Maar waar precies, en via welke lijn, dat bleek een puzzel die veel uitzoekwerk vergde. Het doorslaggevende aanvullende secundaire bewijs vond ik uiteindelijk in een oude publicatie van Dr. Höfke uit het begin van de vorige eeuw. Sindsdien staat voor mij vast: ik ben een rechtstreekse afstammeling van Reinhard Springorum.

Ga ik nog verder terug in de tijd, dan kom ik in de archieven rond Dortmund — en vooral in Bochum — regelmatig de naam Springorum tegen. Soms gaat het zelfs duidelijk over familie, bijvoorbeeld in testamenten of koopakten. Hoewel Reinhard Springorum de vroegst bevestigde voorouder is die ik in Dortmund heb kunnen vaststellen, verschijnt de naam al veel eerder in de bronnen.

In 1423 wordt in Bochum bijvoorbeeld al een Celse Springorum genoemd — meer dan zeshonderd jaar geleden. Er zijn geen bewaard gebleven doop- of huwelijksregisters die deze vroege vermeldingen rechtstreeks aan mijn latere stamboom koppelen. Een sluitende lijn ontbreekt dus. Tegelijkertijd is de achternaam uiterst zeldzaam en, voor zover ik heb kunnen nagaan, beperkt tot een klein gebied in het huidige Noordrijn-Westfalen — rond Bochum, Dortmund, Essen, Herdecke en Unna.

Alles bij elkaar wijst dat sterk op een gemeenschappelijke oorsprong. Maar omdat het harde bewijs ontbreekt, kan ik deze vroege Springorums niet met absolute zekerheid aan Reinhard verbinden. Met wat goede wil zie je er generaties in, en zo heb ik ze hier ook weergegeven — maar wel met een slag om de arm.

Onderweg kom je tal van opmerkelijke figuren tegen: priesters, kooplieden, burgemeesters, knechten bij likeurstokerijen en zelfs een kaapbaas die als kaper over de Waddenzee voer met een kaperbrief.

Of je nu een Springorum-afstammeling bent, een genealogeliefhebber of gewoon nieuwsgierig naar familiegeschiedenis: ik nodig je hier uit om te ontdekken waar het Springorum-verhaal jou naartoe leidt.

Deze website is opgebouwd rond vier hoofdelementen:

• Een historisch overzicht, waarin de oorsprong van de naam Springorum wordt neergezet langs verschillende hoofdlijnen. In bochum, via Dortmund naar het Amsterdamse hoofdstuk en daan nog de vroegste vermeldingen in de bronnen, geplaatst binnen hun bredere historische en geografische context.

• Individuele persoonspagina’s, chronologisch gerangschikt en waar mogelijk verbonden via familiebanden. Elke pagina is gebaseerd op primaire bronnen en ondersteund door gedigitaliseerd archiefmateriaal.

• De onderzoeksreis zelf, waarin het proces achter deze reconstructie wordt gedocumenteerd: onderzoeksvragen, doodlopende sporen, resterende onzekerheden en belangrijke ontdekkingen die eerdere aannames bijstelden.

• Een klein aantal verhalende stukken, waarin geselecteerde levens of momenten uitgebreider worden verkend, waarbij de grens tussen gedocumenteerd feit en geïnformeerde verbeelding bewust wordt opengelaten.

Hoe een eenvoudige vraag mij in de genealogie bracht

Toen mij — opnieuw — werd gevraagd waar mijn achternaam toch vandaan komt, dwaalden mijn gedachten af naar de verhalen die mijn vader me vroeger vertelde. Geen volledige verhalen eigenlijk — meer fragmenten. Plaatsnamen zonder kaart, anekdotes zonder datum, een gevoel van oorsprong zonder duidelijk begin. Lange tijd was dat genoeg.

Ik voelde de drang die fragmenten te gaan volgen, om te zien of ze ergens buiten de herinnering nog bestonden. Ik begon te zoeken, bladerde door archieven en liet de ene verwijzing naar de volgende leiden. Amsterdam verscheen eerst, maar verdween daarna weer langzaam naar de achtergrond, toen twee Springorums daar verder terug wezen — over de grens, naar Heinrichenburg in het Vest Recklinghausen.

Van daaruit dook de naam steeds opnieuw op — in Herdecke, Dortmund en uiteindelijk in Bochum. Wat begon als een vraag naar een naam, veranderde in iets anders: een beweging door plaatsen, door tijd, langs de dunne lijn tussen wat wordt herinnerd en wat nog terug te vinden is.

Van eerste speurwerk naar een gestructureerde aanpak

In eerste instantie was mijn aanpak, zacht gezegd, weinig gestructureerd. Gaandeweg bracht ik meer orde aan in mijn bevindingen. Een inleidende cursus genealogie gaf me het vertrouwen dat ik op de goede weg zat; met die kennis kon ik gerichter zoeken en kreeg ik steeds beter zicht op hoe de naam Springorum zich verspreidde.

Zoals ik al aangaf, vond ik lange tijd geen hard bewijs dat de Amsterdamse Springorums verwant waren aan de nakomelingen van Reinhard Springorum uit Dortmund. Daarom heb ik uiteindelijk zelf een DNA-test gedaan. De uitslag — een match met een Duitse afstammeling van Reinhard, zeven à acht generaties terug — kwam eigenlijk niet meer als een verrassing. Maar het was wél een opluchting. Het bevestigde wat ik al die tijd al vermoedde.

Wat ik toen nog niet besefte, is hoe bijzonder zo’n match eigenlijk is. De kans op een DNA-overeenkomst over zeven of acht generaties is klein — ongeveer één op vijftig — omdat de meeste mensen die zo ver verwant zijn nauwelijks nog gedeeld DNA hebben dat sterk genoeg is om als significante match te worden herkend.

Wat de bronnen onthulden — en wat niet

Tijdens deze reis stuitte ik op veel opmerkelijke verhalen, die ik hier heb verzameld voor iedereen die de naam Springorum draagt — en voor iedereen die graag in geschiedenis duikt.

Dit is geen doorsnee genealogiewebsite — en dat is heel bewust zo. Ja, je vindt hier natuurlijk ook een index en een tijdlijn waarop alle Springorums op volgorde staan, maar dat is niet de kern. Wat je hier vooral ontdekt, zijn verhalen die voortkomen uit oude documenten die ik onderweg tegenkwam. Voor sommige Springorums was nauwelijks iets te vinden. Voor anderen openden de bronnen verrassende verbindingen die een levendig inkijkje in hun leven gaven. Het is verre van compleet, maar elk onderdeel is geworteld in echte historische bronnen.

Wil je nog meer Springorums ontdekken dan ik hier heb opgenomen? Kijk dan eens op mijn Geneanet-site — daar staat een vrij complete stamboom.

Waarom dit onderzoek doorlopend en onvolledig is

Toen ik eind 2024 aan deze reis begon, had ik werkelijk geen idee dat het zou uitmonden in ontelbare avonden zoeken en bladeren. De tijd die ik in dit project heb gestoken blijft groeien. Ik weet inmiddels dat dit zo’n onderneming is die eigenlijk nooit echt af is. En ja — op donkere winteravonden duik ik er eerder in dan op warme zomeravonden.

Maar het onderzoek vindt niet alleen achter een scherm plaats. Ik plan ook archiefbezoeken, bereid aanvragen voor, reserveer leestijden en bepaal welke originele documenten mogelijk het volgende ontbrekende puzzelstuk bevatten. De verwachting van zo’n archiefdag — het idee dat er in een oud register of fragiel dossier iets nieuws kan opduiken — is inmiddels onderdeel van het proces geworden.

Daarom ook blijven er op deze pagina’s nog veel lege plekken — ze wachten op tijd, focus, het juiste archiefbezoek en het juiste moment om ingevuld te worden.

Correcties, aanvullingen en nieuwe informatie zijn welkom

Er zullen vrijwel zeker fouten in staan. Dit onderzoek is nadrukkelijk een werk in uitvoering, gevormd door de bronnen die ik tot nu toe heb kunnen vinden — en door de bronnen die ik nog niet heb gezien. Als iets niet helemaal klopt, als een detail niet lijkt te passen, of als je informatie hebt die een leemte kan opvullen, dan hoor ik dat heel graag.

En als jij afstamt van een Springorum-tak die hier nog niet vertegenwoordigd is, weet dan dat dit verhaal niet compleet is zonder jou. Ik leer graag meer en zie graag hoe jouw stukje in het grotere geheel past. Je bent van harte welkom om contact op te nemen via de contactpagina; ik lees elk bericht met aandacht en maak er een prioriteit van om te reageren.

Rudolf Springorum

Eindhoven, Nederland

Volgende: De naam Springorum: geschiedenis en herkomst