DNA Match
Brug tussen de Amsterdamse en Duitse tak
Na vele avonden onderzoek is het mij gelukt mijn Amsterdamse voorouders terug te voeren tot Johann Heinrich Springorum en Helena Herdinck. De vroegste vermelding van hen staat in een doopinschrijving uit 1742 in de St. Lambertuskerk in Henrichenburg, waar zij worden genoemd als grootouders van Barend Springorum.
Pogingen om aanvullende bronnen te vinden — met name een huwelijksakte van Johann Heinrich en Helena — hebben niets opgeleverd. De kerkboeken van Henrichenburg zijn onvolledig en slecht bewaard. Veel pagina’s zijn in de loop der tijd beschadigd of verloren gegaan, waardoor er frustrerende hiaten in de historische overlevering zijn ontstaan.
Een parallelle lijn in Duitsland
Op een ander spoor ben ik de naam Springorum breder gaan onderzoeken, simpelweg door te zoeken en de resultaten op geboortedatum te sorteren. Wat ik vond was een geheel andere familielijn, gevestigd in en rond Dortmund, die teruggaat tot het begin van de 17e eeuw. Aan de basis staat Reinhard Springorum, die trouwde met Catrinen Vasolt en zes kinderen kreeg. Hun nakomelingen vestigden zich later in plaatsen als Herdecke, Schwelm en Unna.
Deze Duitse tak is goed gedocumenteerd en bestrijkt meerdere generaties, wat wijst op een stevig gevestigde familielijn. Natuurlijk hoopte ik een verbinding te vinden tussen de nakomelingen van Reinhard en mijn eigen Amsterdamse lijn. Maar ondanks vele uren zoeken in online archieven kwam er geen enkel concreet verband naar voren. Ik vond geen registratie die Johann Heinrich Springorum, mijn vroegst bevestigde voorouder, koppelde aan Reinhard of diens bekende nakomelingen.
Een ontbrekende schakel dichtbij huis
Het mysterie is des te frustrerender omdat Henrichenburg minder dan 15 kilometer van Dortmund ligt — geografisch zo dichtbij dat een verband aannemelijk lijkt. Beide takken dragen een zeldzame achternaam, leven in dezelfde regionale context en bestaan slechts één of twee generaties uit elkaar. En daar stopt het papieren spoor.
Toch zijn er drie belangrijke aanwijzingen dat er meer onder de oppervlakte schuilgaat:
- De zeldzaamheid van de naam “Springorum” maakt twee volledig onafhankelijke lijnen onwaarschijnlijk. Het is geen naam die vaak voorkomt in historische bronnen, wat de kans op een gemeenschappelijke voorouder vergroot.
- De nabijheid van Henrichenburg tot steden als Dortmund, Herdecke en Unna — waar de nakomelingen van Reinhard woonden — ondersteunt sterk het idee van een familierelatie.
- Een cruciale opmerking op een historische website in Schwelm suggereert dat Johann Heinrich mogelijk een zoon was van Pastor Johann Springorum van Ende (Wickende) — een bekende zoon van Reinhard. Als dat klopt, zou Johann Heinrich rechtstreeks in de Duitse Springorum-lijn passen.
Op zoek naar bewijs in DNA
Na weken zonder vooruitgang in de archieven besefte ik dat ik een andere aanpak nodig had. Als documenten geen antwoorden gaven, kon DNA misschien uitkomst bieden. Ik besloot een test te doen bij MyHeritage, in de hoop levende verwanten te vinden die de kloof tussen de Nederlandse en Duitse Springorum-families konden overbruggen.
Het bestellen van de testkit was eenvoudig, en binnen enkele weken maakte mijn DNA deel uit van een wereldwijde database met meer dan 6,5 miljoen profielen. Terwijl ik op de uitslag wachtte, controleerde ik regelmatig het portaal, hopend op een doorbraak.
Toen de analyse voltooid was, bleek ik met meer dan 8.000 personen een match te hebben. Helaas leverden de meeste niets op — mensen met onvolledige stambomen of helemaal geen stamboom. Velen hadden zich alleen laten testen om hun etnische achtergrond te ontdekken, wat niet hielp bij het traceren van gedeelde voorouders.
Maar toen vond ik, verscholen tussen de lagere matches, een veelbelovend spoor: Christian, een Duitse DNA-match, met een geschatte verwantschap als achterneef in de vierde graad. We delen 0,6% van ons DNA, verdeeld over 41,3 cM in drie segmenten, waarvan het grootste segment 28,9 cM meet. Wat Christian bijzonder maakt, is niet alleen de genetische overeenkomst, maar vooral het feit dat hij een zeer gedetailleerde en goed onderbouwde stamboom beheert met meer dan 1.000 personen. En één van zijn directe voorouders is Johann Bernhard Springorum, een directe afstammeling van Reinhard Springorum.
Deze match kan de doorbraak zijn waar ik naar zocht. Op zichzelf is het geen sluitend bewijs, maar het is het eerste concrete genetische signaal dat er een verbinding bestaat tussen de Amsterdamse Springorums en de oudere Duitse lijn die van Reinhard afstamt.
Van DNA-match naar familieband
Mijn DNA matcht met Christian, die rechtstreeks afstamt van Johann Bernhard Springorum I, raadsheer in Herdecke. Nu er een bevestigde genetische link is met deze lijn, is de volgende stap vaststellen hoe hij verbonden is met Johann Heinrich, mijn vroegst bekende voorouder.
- Johann Bernhard Springorum I (1695 - 1778)
- Johann Bernhard Springorum II (1726 - 1790)
- Johanna Elisabeth Philippina Springorum
- Henriette Friedrike Clementine Marcks
- Elisabeth Philippine Hermine Emilie Von von Eicken
- Elisabeth Adeline Friederike Julia Clara Clementine Heinzelmann
- Margarethe Elisabeth Emilie Forelle
- Christian
Ik kan misschien enkele theoretische mogelijkheden uitsluiten en werk daarom verschillende scenario’s uit:
Over Johann Heinrich Springorum is weinig bekend. Hij was eerst getrouwd met Sibylla Vasolt (1667–1704), wat betekent dat hij waarschijnlijk rond dezelfde periode is geboren. Na het overlijden van Sibylla hertrouwde hij met Helena Herdinck, van wie alleen de overlijdensdatum bekend is. Samen kregen zij drie kinderen, geboren in 1711, 1726 en 1728.
Johann Bernhard Springorum I werd geboren in 1695 en trouwde met Gertrud Brenschede. Samen kregen zij acht kinderen, geboren tussen 1724 en 1742. Zijn vader, Caspar Reinhard, werd geboren in 1660, trouwde met Anna Mayland en zij kregen drie kinderen, geboren in 1695 en 1696.
-
Was Johann Heinrich een zoon van Johann Bernhard?
⚠️ Onmogelijk. Johann Bernhard werd geboren in 1695, terwijl de oudste zoon van Johann Heinrich in 1711 werd geboren. Dat is een verschil van slechts 16 jaar. -
Was Johann Heinrich een broer van Johann Bernhard?
⚠️ Twijfelachtig. Dat zou betekenen dat beiden zonen waren van Caspar Reinhard Springorum (geb. 1660). Dat impliceert een zeer jonge leeftijd bij het vaderschap. -
Was Johann Heinrich een neef van Johann Bernhard?
⚠️ Onwaarschijnlijk. De chronologie maakt dit scenario weinig aannemelijk. -
Was Johann Heinrich een oom van Johann Bernhard?
✅ Dit is het meest plausibele scenario: Johann Heinrich was waarschijnlijk een broer van Caspar Reinhard en dus een zoon van Johannes Springorum. De geboortedata van Johannes’ kinderen passen binnen dit tijdsvenster. Dit is ook de conclusie van de auteur van de stamboom op de Heimat-site in Schwelm.
Ik weet dat er nog geen hard doopbewijs is dat dit bevestigt. Maar op basis van de beschikbare gegevens is dit de meest logische verbinding tussen de Amsterdamse en Duitse tak: via Johann Heinrich als zoon van Johannes Springorum.
Een onverwacht sterke DNA-match verklaard
Als Johann Heinrich inderdaad een zoon van Johannes was, dan ben ik genealogisch gezien een zeer verre verwant van Christian (ongeveer negende neef, eenmaal verwijderd). Maar een gedeelde 41,3 cM wijst meestal op een veel nauwere verwantschap.
De meest waarschijnlijke verklaring hiervoor is dat Christian en ik ook via een andere, nog onbekende gemeenschappelijke voorouder verwant zijn — waarschijnlijk vijf of zes generaties terug. Met andere woorden:
- De verre Springorum-verbinding is reëel.
- Het grootste deel van het gedeelde DNA komt waarschijnlijk uit een andere, nauwere familielijn.
Een waarschijnlijkere verwantschap bij een match van 41,3 cM zou één van de volgende relaties zijn:
| Relationship | Typical Range (cM) | Average (cM) | Likelihood |
|---|---|---|---|
| Half 3e neef/nicht | 14–85 | ~43 | ✅ Hoog |
| 3e neef/nicht 1x verwijderd (3C1R) | 14–123 | ~48 | ✅ Hoog |
| 4e neef/nicht (4C) | 0–122 | ~35 | ✅ Gemiddeld |
| Half 2e neef/nicht 2x verwijderd | 14–85 | ~43 | ✅ Gemiddeld |
| 4e neef/nicht 1x verwijderd (4C1R) | 0–80 | ~20 | ⚠️ Mogelijk |
| 5e neef/nicht (5C) | 0–50 | ~17 | ⚠️ Onwaarschijnlijk |
Tabel: De meest waarschijnlijke verwantschap bij 41,3 cM gedeeld DNA (uit het Shared cM Project v4 – gebaseerd op echte DNA-matchgegevens)
Christian en ik delen hoogstwaarschijnlijk een andere gemeenschappelijke voorouder, ongeveer vijf of zes generaties terug. Het is ook mogelijk dat we meerdere gezamenlijke voorouders verder terug in de stamboom hebben.
Een enkele DNA-match bewijst op zichzelf niets. Maar het feit dat zulke verre verwanten meestal helemaal geen DNA delen, maakt deze match des te opmerkelijker.
Tweede bewijslijn
Enkele maanden na de DNA-uitslag haalde het papieren spoor mij alsnog in.
Ik stuitte op een publicatie van dr. Höfken: Beiträge zur Geschichte der Familie Springorum in der Zeit von 1700–1800 uit 1935. Via een antiquariaat wist ik een exemplaar te bemachtigen. Tijdens het lezen kwam ik, bijna terloops, de zin tegen waar ik op had gehoopt.
Höfken stelt ondubbelzinnig dat Pastor Johannes Springorum vijf zonen had — en Johann Heinrich Springorum wordt expliciet onder hen genoemd.
Dat is doorslaggevend. Johannes Springorum staat stevig verankerd in de directe lijn die afstamt van Reinhard Springorum. Met Johann Heinrich nu duidelijk geïdentificeerd als zijn zoon, is de generatiesprong definitief overbrugd — niet alleen via waarschijnlijkheid, maar via geschreven historisch bewijs.
Wat begon als een statistische kans via DNA, rust nu op een tweede, onafhankelijke pijler. De genetica wees de richting. Höfkens onderzoek bevestigt het.
Referentie: Beiträge zur Geschichte der Familie Springorum
De kloof gesloten, het verhaal geopend
Deze DNA-match levert de bevestiging die nodig was om de Nederlandse en Duitse takken van de familie Springorum met elkaar te verbinden. Nu de lijn compleet is, kan het verhaal opnieuw worden verteld — vanaf de late middeleeuwen in Westfalen tot aan de latere generaties in Amsterdam.